XON HOSPITAL

Bemorlar uchun maqolalar

01

Akne: husnbuzar nima uchun chiqadi va uni qanday davolash mumkin

Husnbuzar sabablari, kundalik parvarish, davolash usullari, dog‘ va chandiqlar haqida sodda qo‘llanma. Dermatologga qachon murojaat qilish kerak?

← Bemorlar uchun maqolalar

Akne nima va nega faqat yuvinish yetarli emas?

Akne — qora yoki oq nuqtalar, yallig‘langan husnbuzarlar va ba’zan chuqur og‘riqli tugunlar bilan kechadigan teri kasalligi. U yuz, orqa, ko‘krak va yelkada uchraydi. Faqat o‘smirlarda emas, kattalarda ham bo‘lishi mumkin. Og‘riq yoki chandiq paydo bo‘lsa, o‘zi o‘tib ketishini kutmasdan shifokorga murojaat qiling.

Tuk follikuli ichida teri yog‘i va o‘lik hujayralar to‘planib, yo‘lni berkitishi mumkin. Bu muhitda yallig‘lanish rivojlanadi. Yuzni juda qattiq ishqalab yuvish muammoning ichki sababini yo‘qotmaydi va terini yanada ta’sirlantirishi mumkin.

Toshmalar bir-biridan qanday farq qiladi?

Qora va oq nuqtalar komedonlar deyiladi. Qora nuqtaning rangi kir tufayli emas, uning tarkibi havo bilan ta’sirlashgani uchun o‘zgaradi. Mayda yallig‘langan bo‘rtmalar papula, yiringli uchi borlari pustula deb ataladi. Chuqur va og‘riqli hosilalar tugun bo‘lishi mumkin.

Bir odamda bir necha turdagi toshma uchraydi. Shifokor faqat ularning sonini emas, chuqurligi, og‘riq, chandiq va kundalik hayotga ta’sirini ham baholaydi. Internetdagi suratga qarab o‘ziga tashxis qo‘yish qiyin: boshqa teri holatlari ham o‘xshash ko‘rinishi mumkin.

Husnbuzarga nimalar ta’sir qiladi?

Irsiyat va yog‘ bezlarining gormonal o‘zgarishlarga sezgirligi muhim. Shu sababli akne ko‘pincha balog‘at davrida boshlanadi, ayrim odamlarda esa kattalikda ham saqlanadi. Ba’zi dorilar va teshikchalarni berkitadigan kosmetika holatni og‘irlashtirishi mumkin.

Husnbuzarning o‘zi albatta gormonal kasallik borligini anglatmaydi. Yangi dori boshlagandan keyin toshma chiqqan bo‘lsa, shifokorga ayting, lekin dorini o‘zboshimchalik bilan to‘xtatmang. Hayz siklidagi o‘zgarishlar va boshqa alomatlarni ham qabulda muhokama qiling.

Kundalik parvarishni qanday tashkil qilish kerak?

Yumshoq tozalovchi vositadan foydalaning. Odatda yuzni kuniga ikki martagacha va ko‘p terlagandan so‘ng yuvish yetarli. Qattiq skrab, cho‘tka va spirtli vositalar terini ta’sirlantirishi mumkin. Achishish kuchliroq bo‘lsa, bu vosita yaxshiroq davolayapti degani emas.

Namlagich va kosmetikada «non-comedogenic» yozuvini qidiring. Ochiq teri uchun keng spektrli SPF 30 yoki undan yuqori quyoshdan himoya vositasini tanlang. Davolash olayotgan bo‘lsangiz, yangi faol vositalarni qanday qo‘shishni dermatolog bilan kelishib oling.

Hamma odamga tahlil topshirish kerakmi?

Shifokor terini ko‘radi, toshmalar qachon boshlanganini, qanday vositalar ishlatilganini va qaysi dorilar qabul qilinayotganini so‘raydi. Oilaviy tarix, hayz sikli va qo‘shimcha belgilar ham ahamiyatli bo‘lishi mumkin. Tahlillar sababni aniqlashtirish yoki davolash xavfsizligini baholash zarur bo‘lsa buyuriladi.

Qabuldan oldin katta «husnbuzar tahlillari» to‘plamini sotib olish shart emas. Ishlatgan vositalaringiz nomi, ularni qancha vaqt qo‘llaganingiz va qanday o‘zgarish bo‘lganini yozib boring. Bu shifokorga keyingi qadamni tanlashda yordam beradi.

Davolashda qanday usullar qo‘llanadi?

Zamonaviy tavsiyalarda tashqi retinoidlar, benzoilperoksid va boshqa vositalar bor. Ba’zan ularni birga qo‘llash kerak bo‘ladi. Tanlov toshma turi, terining sezgirligi va odamning sog‘lig‘iga bog‘liq. Tanishingizga yordam bergan dori sizga mos kelmasligi mumkin.

Og‘irroq akneda shifokor ichiladigan dori buyurishi mumkin. Antibiotiklar bakteriyalarning chidamliligi xavfini kamaytiradigan tartibda, cheklangan muddat qo‘llanadi. Izotretinoin ayrim og‘ir yoki boshqa davoga javob bermagan holatlarda mutaxassis nazorati bilan qo‘llanadi. Bu ma’lumot mustaqil davolanish sxemasi emas.

Natijani qachon kutish mumkin?

Natija darhol bilinmaydi. O‘zgarishni ko‘rish uchun bir necha hafta, ba’zan ikki-uch oy kerak bo‘ladi. Vositalarni har bir necha kunda almashtirish ularning foydasini baholashni qiyinlashtiradi. Nazorat qabulining muddatini va qaysi o‘zgarishlarni kuzatishni oldindan so‘rang.

Ba’zi tashqi dorilar quruqlik yoki achishish chaqirishi mumkin. Kuchli og‘riq, shish yoki jiddiy reaksiya bo‘lsa, shifokor bilan bog‘laning. Homiladorlik, uni rejalashtirish yoki emizish davrida davolash alohida tanlanadi: homiladorlikda retinoidlar qo‘llanmaydi.

Shirinlik yoki sutdan voz kechish yordam beradimi?

Olimlar yuqori glikemik yuklamali ovqatlar va sut bilan akne orasidagi bog‘liqlikni o‘rganmoqda. Natijalar bir xil emas. Tadqiqotdagi bog‘liqlik bir mahsulot har bir odamda husnbuzar keltirib chiqarishini isbotlamaydi. Hammaga mos, akneni albatta yo‘qotadigan parhez yo‘q.

Ovqat bilan takroriy bog‘liqlik sezsangiz, kuzatuvlaringizni yozib, shifokor bilan muhokama qiling. Ayniqsa o‘smirlar katta oziq-ovqat guruhlarini keskin cheklamasligi kerak. Muvozanatli ovqatlanish foydali, ammo zarur parvarish va davolash o‘rnini bosmaydi.

Siqish va quyoshda toblanish nega yaxshi yechim emas?

Husnbuzarni siqish terini shikastlaydi va uzoq saqlanadigan dog‘ yoki chandiq xavfini oshiradi. Kuchli uy pilinglari ham holatni yomonlashtirishi mumkin. Toshmalarga qo‘l tekkizish odatini nazorat qilish qiyin bo‘lsa, bu haqda shifokorga ayting.

Quyoshda toblanish akneni davolamaydi. Ultrabinafsha nurlar terini shikastlaydi, ayrim dorilar esa quyoshga sezgirlikni oshiradi. Kosmetik va apparat muolajalari alohida muhokama qilinadi. Bitta muolaja bilan muammoni butunlay hal qilish va’dasiga ehtiyotkor qarang.

Dog‘ va chandiq bir xilmi?

Yallig‘lanishdan keyin terining rangi o‘zgarib qolishi mumkin. Chandiqda esa uning yuzasi o‘zgaradi: chuqurcha yoki bo‘rtma paydo bo‘ladi. Ular turlicha yondashuvni talab qiladi. Barcha izlarni bitta krem bilan yo‘qotish mumkin emas.

Yangi chandiqlarning oldini olish faol akneni nazorat qilishdan boshlanadi. Izlar paydo bo‘lgan bo‘lsa, dermatolog ularning turini baholab, keyingi usullarni tushuntiradi. Muolajalar joriy davolash va terining holati bilan muvofiqlashtirilishi kerak.

Dermatologga qachon borish kerak?

Chuqur og‘riqli tugunlar, chandiqlar, ko‘p toshma bo‘lsa yoki oldingi vositalar foyda bermasa, maslahatga yoziling. Teri holati muloqotga, ishga yoki ruhiy holatga ta’sir qilsa, og‘ir bosqichni kutish shart emas.

Qabulga ishlatgan vositalaringiz ro‘yxati, davolash muddati va mavjud bo‘lsa o‘zgarishlarning suratlarini olib boring. Davolashni parvarish bilan qanday birlashtirish, natijani qachon baholash va nojo‘ya ta’sirda nima qilishni so‘rang. XON Hospital dermatologi bilan individual reja tuzishni muhokama qilishingiz mumkin.

Manbalar

Dermatologiya va trixologiya ↗

Shifokorni tanlash

Raqamingizni qoldiring — administrator vazifani aniqlab, shifokorni tanlashga yordam beradi.

Qabulga yozilish